De dagen worden korter, het weer iets guurder: de winter komt er aan. Deze donkere periode maakt ons ietwat slaperig, en zo ook onze vissen. Maar slapen vissen eigenlijk wel? Volgens onderzoek gebeurt dit wel degelijk, op een bijzondere manier.
Slapende potvissen in de wateren rondom de Azoren © Magnus LundgrenWetenschappers weten het al langer van vandaag: vissen zijn niet constant wakker. Toch is slaap voor de meeste vissen ietwat anders dan bij mensen. Waar wij steevast tegen 23 uur liggen te ronken met drie kussens onder ons hoofd, liggen vissen in heel wat andere omstandigheden een uiltje te knappen.
Volgens de National Oceanic And Atmospheric Administration, ofwel het Amerikaanse overheidsagentschap dat zich bezighoudt met all things fishy, hebben vissen heel wat strategieën om uit te rusten.
Modderbedje
Sommige vissoorten graven zich – in tegenstelling tot ons fatsoenlijke mensen – in de oceaanbodem in. Dit levert een natuurlijke camouflage op terwijl de vis in kwestie een dutje doet. Andere soorten verkiezen dan weer een moeilijk bereikbaar plekje tussen het rifsteen of zelfs het koraal.
Tijdens deze schuilperiodes schakelen de vissen over het algemeen naar een lagere cognitieve versnelling. Hierdoor besparen ze energie. Echt slapen, in de menselijke zin van het woord, doen ze echter niet. Ze blijven bij bewustzijn.
Chemische factor
Onderzoekers aan de universiteit van Stanford ontdekten in 2012 dat zebravissen zonder functionele orexine receptoren – deze regelen de appetijt, opwinding, en wakkerheid – problemen hebben om te slapen.
De vissen met de gebrekkige receptoren sliepen 30% minder. Wanneer ze uiteindelijk toch sliepen, werd hun duttijd met de helft korter. De studie geldt als een belangrijke basis om slaapproblemen bij mensen op te lossen.
Grote snurkers
Niet alles wat in het water leeft, slaapt echter zoals een vis. Neem nu een potvis (Physeter macrocephalus). Tot voor enkele jaren terug dachten wetenschappers dat deze tandwalvis om beurten de helft van zijn brein uitschakelt.
Nu blijkt dat dit helemaal niet het geval is. Fotograaf Magnus Lundgren van Wild Wonders of Europe fotografeerde een groep potvissen die verticaal in het water lagen.
Toen zijn boot dichter kwam, en de dieren niet wegvluchtten, werd duidelijk dat ze aan het slapen waren. Na het nemen van enkele foto’s en een mini-botsing met een sloep later, werden de tot vijftig ton zware dieren wakker en kozen ze resoluut het hazenpad.
Dit voorval toont aan dat potvissen, net zoals mensen, graag een tukje doen.
