Soms heb je meer dan twee ogen nodig. Bij de octopus is dit zeker het geval. Hoe kan je anders acht armen coördineren? Wetenschappers ontdekken dat octopussen dezelfde lichtgevoelige stof in hun huid hebben, als die in hun ogen. De ontdekking doet vermoeden dat octopussen licht kunnen opvangen met hun hele lijf.
Octopus bimaculoides in zuid-Californië. De dieren tonen hun twee blauwe plekken als afschrikkingsmiddel © Trevor FulksOctopussen hebben chromatoforen, speciale cellen die pigment bevatten. Deze controleren ze met rondvormige spieren rondom de cel. De huid wordt dikker of dunner boven de cel, waardoor de opaciteit verandert. Dit laat de octopus toe om zich razendsnel te camoufleren.
In de jaren 60 werden er experimenten gedaan die aantoonden dat deze cellen gecontroleerd kunnen worden zonder de invloed van de hersenen. Evolutionaire biologen Desmond Ramirez en Todd Oakley van de universiteit van Californië, Santa Barbara voeren nu verder onderzoek uit.
De wetenschappers verwijderen stukken huid van elf jonge en volwassen Octopus bimaculoides, en hangen ze op. Door verschillende soorten licht te laten schijnen op de stukjes huid, ontdekken ze dat de chromatoforen verschillend reageren op elk soort licht.
Bij een sterk wit licht gaan de gespecialiseerde cellen sterk open en beginnen ze ritmisch te pulseren. Bij rood licht knijpen de spieren langzaam de cellen open en dicht, zonder een expansie van de chromatoforen. De cellen zijn het actiefst bij blauw licht, genre 480 nm, wat ook populair is in onze aquaria.
Doorbraak
Deze golflengte is bovendien het licht dat door bepaalde opsines (de lichtgevoelige proteïnes die in ogen terug te vinden zijn, nvdr.) het sterkst geabsorbeerd worden. De wetenschappers voorspelden op basis van dit experiment dat deze proteïnes ook in de octopushuid te vinden zijn.
Dit blijkt nu correct te zijn. De huid van octopussen kan licht waarnemen. Het is mogelijk dat de chromatoforen hier gebruik van maken om hun camouflagemogelijkheden in actie te zetten.
De chromatoforen reageren bovendien ook op aanraking, wat kan wijzen op bijkomende functies van de opsines. Deze zouden niet enkel met het zicht verbonden zijn. Recente studies tonen aan dat opsines bij fruitvliegjes mechanische vibraties opvangen, wat helpt bij het gehoor.
Ramirez en Oakley plannen alvast bijkomende experimenten om de ware toedracht te achterhalen. Zo denken ze aan het vergelijken van opsines bij verschillende diersoorten.
