Een aquarium is een doorzichtige doos met daarin enkele vissen, soms enkele koralen, hier en daar wat stenen en hopelijk heel wat water. U denkt misschien dat deze drie eerste elementen allesbepalend zijn voor het uitzicht van uw aquarium, maar daar kunt u zich schromelijk in vergissen. Wat staat er niet op dit lijstje? Juist, de bodem. Zeewaternieuws gaat voor u na wat nu de meest geschikte bodem is voor uw aquarium.
Jaren geleden moesten we niet zo hard nadenken over wat nu te gebruiken als bodem in ons aquarium. Er waren niet zo heel veel opties. Dat is nu veranderd. Eender welke winkel biedt nu verschillende bodembedekkingen aan. Maar biedt die keuzevrijheid u ook blijheid?
Om te bepalen welke bodembedekking het meest geschikt is voor uw bak, moet u natuurlijk eerst weten wat de plannen zijn voor het aquarium. Wilt u speciale vissoorten houden? Wilt u de nadruk leggen op koralen? Moet de bodem makkelijk te kuisen zijn? Het zijn allemaal factoren waarmee u best rekening houdt.
Er zijn twee mogelijkheden: u kiest voor zand of grind, of u kiest voor een bare bottom ervaring – zeg maar een bodem zonder bedekking.
Zand of grind
Een nadeel bij een zandbodem: de mogelijkheid dat het een eigen leven leidt © Reefaddicts
Wie kiest voor zand of grind is alleszins een behoudsgezinde aquarist. Al jaren kiest de meerderheid ervoor om de bodem van het aquarium te bedekken met substraat. Dat heeft zo zijn redenen.
Allereerst is er het uitzicht. Met een zanderig laagje in het aquarium is uw minirif meteen een pak natuurgetrouwer. De oceaan heeft ook geen glazen bodem, weet u.
Daarbij is zo’n zandlaag eigenlijk ook een uitstekende natuurlijke filter. Een fijnkorrelig substraat kan helpen om nitraatniveaus in het aquarium te verlagen. De bodem biedt meteen ook een thuis voor allerlei nuttige diertjes.
Gaan we naar een iets grover substraat, dan is dat vaak geschikt voor bepaalde vissoorten. Denk maar aan Valenciennea puellaris, een soort die heel de dag op zoek gaat naar het lekkers in het zand. Mensen die kiezen voor een ander substraat kunnen deze soorten alvast niet houden.
Zwaarder grind kan een geschikte keuze zijn voor aquaria die grotere vissen huizen. Houdt u bijvoorbeeld toch liever een Astropecten polycanthus, dan kunt u best voor de fijnere zandkorrels gaan. We raden een bodem van vermorzeld koraal niet aan omwille van de hogere nitraatwaarden die dit substraat met zich meebrengt.
Onderhoud
Wat de grootte van uw zandkorrels ook zijn, op een bepaald moment zult u opmerken dat het zand niet altijd even proper blijft. Een zandbodem vraagt dus wel wat onderhoud.
De meeste hobbyisten stofzuigen hun bodem één keer per week of één keer om de twee weken. Dit houdt de bodem vrij van detritus, al is een goede stroming natuurlijk de beste manier om detritusophoping te vermijden.
Wordt de bodem te vuil, of is het niet mogelijk om nog langer dit onderhoud te doen? Dan is het zand vervangen of verwijderen altijd een optie.
Bare bottom
Aquarium zonder bodembedekking © drdrdator
Mensen die niet houden van zand tussen de tenen, of zij die eenvoudigweg willen besparen op substraat, kunnen gebaat zijn met een bare bottom aquarium.
De laatste jaren ziet de hobby meer en meer mensen die zich toeleggen op deze vorm van aquaria houden. Een rif zonder natuurlijke bodem biedt een supermoderne look, die vaak niet misstaat bij de strakke aquaria van tegenwoordig.
Naast het uitzicht heeft zo’n kale bodem het voordeel dat detritus geen kans krijgt om onzichtbaar op te hopen in de bodem. Met een snelle stofzuigactie is het vuil meteen geëxporteerd. Het nadeel is evenwel duidelijk: detritus zál zichtbaar zijn. Voor de clean-freaks onder ons is dat iets om af te wegen.
Bare bottom aquaria hebben ook een minder sterke natuurlijke filter.
Voordelen
Een bodem van groene sterpoliepen © Reef2reef
Het leuke aan een bare bottom aquarium is dat die bodem helemaal niet zo leeg moet blijven als de naam veronderstelt. Creatievelingen zullen ongetwijfeld verder geraken dan ons, maar stel u eens een aquarium voor met een bodem volledig bedekt met groene sterpoliepen (zij die het zich niet kunnen voorstellen, gelieve links van u te kijken).
Aquarianen die houden van de paarse kleur die kalkalgen brengen, kunnen hun hart ophalen. Elk hoekje van de bodem zal binnen de kortste keren bedekt zijn met deze kleurrijke algen. Een bare bottom is dus helemaal niet zo leeg als men zou denken.
Debat blijft
Hoewel er dus heel wat voordelen zijn bij beide keuzes, is het nog altijd aan de aquariaan zelf om te beslissen wat voor bodem hij of zij wil.
Wijzelf houden van een fijnkorrelig substraat, ook al hebben we geen speciale vissoorten die dit nodig hebben. We houden echter van de natuurlijke toets in ons aquarium.
Tegelijkertijd dromen we van het gemak van een lege bodem. De mogelijkheid om detritus snel te detecteren en te verwijderen is verleidelijk.
We raden u aan om bij verschillende mensen te gaan kijken naar hun substraat of lege bodem, om zo een beter beeld te vormen van wat de gevolgen zijn van uw keuze op lange termijn.