Met een spanwijdte van twee meter is de vleet een echte toppredator. Die leefde lang geleden in de Noordzee, maar verdween er door een combinatie van factoren. Wetenschappers willen er nu voor zorgen dat het dier terugkeert naar onze wateren.
De vleet is een grote roggensoort die verdween uit de Noordzee door onder andere overbevissing en het verdwijnen van beschikbare prooidieren. Dat verlies is een gemis voor het ecosysteem, dat gedijt wanneer er grote predatoren aanwezig zijn.
Natuurverenigingen menen echter dat het moment aangebroken is om het dier terug te lokken naar de Noordzee. Recente maatregelen houden de visstand op peil, en het besef groeit dat de natuur tijd nodig heeft om te herstellen. Hoewel er in Schotland nog een kleine vleet-populatie is, is die té fragiel om enkele dieren daaruit te vangen en te transporteren naar onze wateren.
Ark Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds (WNF) hopen echter met het uitzetten van vierhonderd stekelroggen het tij te keren. De voorbije maanden werden deze kleinere broertjes van de vleet vrijgelaten in de Noordzee. Alle dieren werden uitgerust met een zendertje, en zullen zo heel wat bruikbare data opleveren. Daarmee kunnen de verenigingen nagaan welke stappen ze moeten zetten om “de rode loper voor de vleet uit te leggen”.
Toch menen sommigen dat de operatie te optimistisch is. Pim Visser, directeur bij visserijbelangenorganisatie VisNed, gelooft dat “teruggaan naar de oude situatie onmogelijk is”. De Noordzee van toen, “is niet meer de Noordzee van nu”. Visser haalt als belangrijkste oorzaak de klimaatverandering aan. “Elk jaar zien we dat de kabeljauw zo’n twaalf kilometer verder naar het noorden zit. De schol duikt ook alsmaar dieper.” Mooie verhalen over vroeger “kunnen dan wel verteld worden, maar die situatie komt gewoon nooit meer terug”.
Mocht de vleet terugkeren, is dat een grote overwinning voor mens én dier. Vroeger was één rog genoeg om 120 mensen te voeden. Dat natuurherstel de terugkeer van verdwenen soorten kan bestendigen, blijkt alvast uit het succesverhaal van de platte oester. Die keerde na decennia in groten getale terug naar Nederland.
